
Ishin
dy kalifėt, pasardhėsit e tij tė cilėt filluan kėtė iniciativė pas
vdekjes sė Muhametit: Abu Bakr dhe Omar, tė cilėt i dhanė detyrėn si
redaktor Zait ibn Thabit, Abu Musa, Ubayy ibn el-Kalb dhe Hisgiaz ti mbledhin
dhe ti regjistrojnė citimet e zbuluara Muhametit.
Nė
vazhdim kur Kurani i pare ishte shkruar, kalifi Abu Bakr ja dha pėr ta
ruajtur njėrės nga grate e Muhametit, qė ishte bija e Omarit kalifit tė dytė
e cila quhej Hasfa.
Ne marrim nga historia islame,
qė nė atė kohė ishin disa botime tė Kuranit nė disa grupe islamike. Njė
numėr i pa pėrcaktuar i shokėve tė Muhametit, pas vdekjes sė profetit e
redaktuan tė njėjtėn kopje tė Kuranit nė mėnyrėn qė ata kujtonin. Me
fjalė tė tjera edhe pse ekzitonte kopja e Kuranit tė Zaid-it nėn mbikqyrjen
e Abu Bakr, nė tė njėjtėn kohė ekzistonin versione tė tjera tė Kuranit
edhe kėta tė konsideruara autoritare.
Rreth
18 vjet pas vdekjes sė Muhametit,
Kurani i redaktuar nga Abu Bakr rreth 650 pas Krishtit ekzistonte sė bashku me
versione tė tjera, secila si kopja zyrtare e Kuranit.
Kalifi
Uthman (kalifi i tretė), disa vjet mė vonė bėri qė tė rishkruhej Kurani
nga dora e Zaid-dit, kėshtu pra redaktoj kėtė version tė ri, duke pėrdorur
kopjen qė e kishte ruajtur Hafsa (Hadith Al-Bukhari 6.510). Pas kėtij botimi tė
versionit tė ri tė Kuranit nė qarkullim sipas Uthman, ai urdhėroi tė
digjeshin tė gjitha kopjet e tjera qė ishin ndryshe nga Kurani qė ishte tani
nė qarkullim, dhe ia dha dorshkrimin Hahsas.
Uthman
dėrgoi nė ēdo vend njė kopie tė Kuranit qė kishte kopjuar, dhe urdhėroi qė
i gjithė materiali kuranik nė qarkullim, qoftė dorshkrime apo koleksion i
plotė tė digjeshin.
Sot
nuk ekziston mė versioni i Kuranit sipas Uthman. Dorshkrimet mė tė vjetra tė
Kuranit (tė Top Kapi dhe Samarcanda) gjinden nė Stamoll (Turqi) dhe Tashkend
(Uzbekistan) dhe nuk korrespondojnė (janė tė njėjtė( mes tyre. Ata janė
shkruar rreth 130 vjet pas versionit sipas Uthman. Kėto tekste janė shkruar nė
germa Cufico (Al-Khatt, al-Kufi) tė Irakut , qė ėshtė krejt ndryshe nga
arabishtja nė tė cilėn ėshtė shkruar versioni i Uthman-it.
Pjesėt
e cituara nga Kurani nė shenjtėroren e xhamisė sė Shkėbit nė Jeruzalem (e
ndėrtuar nė vitin 691 pas Krishtit) ndryshojnė nė veēoritė tė Kuranit qė
ėshtė nė pėrdorim sot qė i pėrket rreth shekullit tė VIII. Teksti mė i
vjetėr i Kuranit (rreth viti 790 pas Krishtit) gjindet nė Londėr nė muzeumin
britanik.
Kurani
i tanishėm nuk korrispondon me atė tė koleksionuar (zyrtar) nga Uthman nė
650 pas Krishtit.
anė zhdukur shumė vargje tė thėnies (tė lapidimit, vrasjes me gurė).
kapitulli i titulluar grupet qė tani ėshtė pėrbėrė nga 73 vargje, njė
here kishte tė paktėn 286 (i referuar nga Ubay ibn Kab, njėri nga shokėt
mė tė ēmuar tė Muhametit.